5 oktober 2009

Geschenk Friese Canadezen:
"Oorlogsvlaggen" weer terug in Joure

	Klik op foto voor vergroting

JOURE (NL) - Museum Joure ontving kort geleden een bijzondere schenking uit Canada: vlaggen, die in de oorlogswinter van 1944 in Joure met de hand gemaakt zijn door de familie Praamsma.

In 1953 emigreerde de familie naar Burlington in Canada. Na meer dan 50 jaar heeft mevrouw Elizabeth Praamsma - Soeting de katoenen vlaggen van de bevrijders (UK, USA en Canada), een Nederlandse en een oranje vlag geschonken aan Museum Joure.

"Ze zijn 'gerepatrieerd", zoals haar dochter Hilde schrijft. "Bij de verhuizing van mevrouw Elizabeth Praamsma - Soeting naar een verzorgingscentrum, en de opvolgende ontruiming van haar woning kwamen de vlaggen voor de dag, zorgvuldig bewaard in een koffer. Als bijna 8-jarige in 1944 zie ik ze nog wapperen. Ik zal nooit de Canadese tanks vergeten die door de Midstraat rolden op zondag 15 april. Vader kwam vroeg thuis van de kerk. Hij was organist van de Ned. Hervormde Kerk. Als oudste kwamen de vlaggen in mijn bezit, nu een jaar geleden. Dat ze nu gerepatrieerd worden is voor mij persoonlijk heel belangrijk."

Info: www.museumjoure.nl
Info: www.weekvandegeschiedenis.nl
Tourist Information: www.frieslandholland.nl
Arrangementen: www.elfstedenroute.nl
Meer nieuws: www.friesland-holland-nieuws.nl
Fries Nieuws: www.frysknijs.nl

11 september 2008

	Bestuursvoorzitter Jo Huizinga van het Hannemahuis overhandigt burgemeester Paul Scheffer van Harlingen het eerste exemplaar van het boekje ‘Alle verhalen van de stad’ dat verscheen ter gelegenheid van de heropening van het Harlinger museum. Klik op foto voor vergroting
	Maar liefst 400 mensen waren op de officiële opening van het Hannemahuis in partycentrum Trebol afgekomen. Oldtimers brachten de gasten naar het Hannemahuis aan de Voorstraat. Klik op foto voor vergroting
	Hugo ter Avest heeft er veel werk van gemaakt om het Harlinger museum provinciale allure te geven. Klik op foto voor vergroting

Na vondst jeneverstokerij:
Hannemahuis verbouwd tot
luchtig stadsmuseum
Hugo ter Avest loodst bezoeker door sensationele
historie van zee- en marinehaven

HARLINGEN (NL) - 12 september 2008 zijn de deuren opengegaan van het vernieuwde Hannemahuis. Dit centrum voor Harlinger cultuur en historie was wegens een ingrijpende verbouwing een jaar gesloten voor het publiek. Conservator Hugo ter Avest kreeg 12 september tijdens een officiële bijeenkomst in Trebol in Harlingen veel lof toegezwaaid voor zijn tomeloze inzet om het Harlinger museum op de provinciale kaart te zetten. Een museum dat zich onderscheidt en bijdraagt aan de versterking van Harlingen als belangrijke toeristische trekpleister in Fryslân, vond burgemeester Paul Scheffer.

Aanleiding voor de verbouwing was de ontdekking in 2000 van de fundamenten van een achttiende-eeuwse jeneverstokerij onder de vloer van het museum. Om deze te behouden en te kunnen laten zien was een verbouwing nodig. Tevens moest het Gemeentearchief een nieuw onderkomen krijgen. Dit alles leidde vervolgens tot een samenwerkingverband van verschillende Harlinger overheidsorganisaties, verenigingen en stichtingen. Doelstelling was aan een zo breed mogelijk publiek op één plaats alle informatie over cultuur en geschiedenis van Harlingen en zijn bewoners beschikbaar te stellen en toegankelijk te maken. De totale kosten bedroegen 1,6 miljoen euro en zijn gefinancierd door de gemeente Harlingen, het Europese subsidieprogramma Leader+, de Provincie Fryslân, alsmede door een groot aantal fondsen en bedrijven.

Multifunctionele vleugel
Aan de achterzijde van het Hannemahuis is een nieuwe multifunctionele vleugel gebouwd, ontworpen door architect Marten Atsma uit Oenkerk. Hierin bevinden zich een zaal voor wisselende tentoonstellingen rond historische thema's en hedendaagse beeldende kunst, een auditorium, de leeszaal van het Gemeentearchief, nieuwe geklimatiseerde depots, een film- en fotostudio, vergader- en dienstruimtes.

Reis in de verleden tijd
Bij de verbouwing en herinrichting van het oude Hannemahuis hebben de voormalige stijlkamers en tentoonstellingszalen een metamorfose ondergaan. In twee ruimtes kan de bezoeker een tijdreis naar het verleden maken. In het voorste gedeelte van het museum is de kunsthandel van Henricus Antonius Baur en zijn zoon Nicolaas Baur, kunstschilders die omstreeks 1815 in de Voorstraat woonden en werkten, tot leven gewekt. Nerveus vanwege de nadere publieke verkoping van zeventiende en hedendaagse meesters geven vader en zoon Baur toelichting bij de door hen tentoongestelde schilderijen.

Halverwege oud- en nieuwbouw beleeft men hoe het erin 1760 in de jeneverstokerij van de familie Hannema aan toe ging. Zittend tussen drinkebroers in de herberg ziet en hoort men Jan Hannema (1746-1825) over de bloei en ondergang van de distilleerderij en de vernietiging van het geheim van Talma.

In de zilverzaal wordt zeventiende- en achttiende-eeuws zilversmeedwerk van Harlinger ambachtslieden getoond. In de Vestdijkkamer met alle eerste drukken, foto's en andere personalia hoort men schrijver Simon Vestdijk het gedicht 'Stad aan de Wadden' voorlezen. In de tegelzaal is een overzicht van Harlinger aardewerk en tegels die als exportproduct beroemd waren. Op de scheepvaartafdeling is onder andere te zien hoe de laatste Harlinger walvisvaarder vastliep in het poolijs. In een andere zaal kan men door middel van touch screens digitaal door de straten van het monumentale Harlingen wandelen. Een drietalige audiotour leidt langs museale topstukken en voorwerpen met een spannend verhaal.

Info: www.hannemahuis.nl

15 september 2008

Bekende Lemsters in touw voor beeldbepalend erfgoed

	De Langestreek in Lemmer zoals watertoeristen die zien: niet monumentaal, wel mede beeldbepalend voor Lemmer, versterkt door de aanwezigheid van een Lemsteraak in vissermansuitvoering. Klik op foto voor vergroting

LEMMER (NL) - In de dorpen in de gemeente Lemsterland is een aantal gebouwen bewaard gebleven die herinneren aan de historie van de plaats. Enkele panden hebben de status van rijksmonument en genieten een aparte bescherming. In de dorpen zijn echter veel meer historische panden die het dorpsbeeld karakter geven, vinden oud-burgemeester Jo Bosma, historicus Johannes Postma en de in Sneek dienende politiechef Piet Zantman.

Op verzoek van het gemeentebestuur is in 2001 een inventarisatie gemaakt van deze beeldbepalende panden. Recent is deze lijst nog eens opnieuw tegen het licht gehouden en aangevuld met waardevolle gebouwen die veelal van jongere datum zijn maar onmiskenbaar ook mede een sfeervol dorpsbeeld bepalen.

Dorpsbehoud beoogt niet alleen de op zichzelf staande panden te behouden maar ook oog te hebben voor de samenhang binnen een dorp. De sfeer bijvoorbeeld in de dorpskern van Lemmer wordt sterk bepaald door de aanwezigheid van de oude gebouwen. De cultuurhistorische waarde van het dorp is groot vindt het driemanschap, zowel voor de inwoners als de toeristen.

	Het koopmanshuis (boven) en een karakteristieke boerderij in Oosterzee-Buren, ooit de belangrijkste plaats van Lemsterland. Klik op foto voor vergroting
	Klik op foto voor vergroting

Stichting Dorpsbehoud
In 2006 is de Stichting Dorpsbehoud Lemsterland opgericht. Doelstelling is het behouden en herstellen van historische dorpsgezichten in de gemeente. Dit doel kan alleen bereikt worden in samenwerking met de gemeente. De gemeente zorgt voor een wettelijk kader in de vorm van een gemeentelijke monumentenverordening en voorschriften in bestemmingsplannen en bepaalt met het verlenen van vergunningen wat wordt toegestaan. Ook het verstrekken van subsidies is een overheidstaak.

De stichting Dorpsbehoud richt zich op het herstel zelf. Door eigenaren terzijde te staan bij de planontwikkeling van gebouwen, beoogt de stichting haar doel, het behouden van historische dorpsgezichten, te bereiken. Ook het zelf verwerven van eigendom om een restauratie te bewerkstelligen behoort daartoe. Ervaring uit andere steden en dorpen leert dat de waardestijging van een in oude glorie hersteld pand de kosten vaak meer dan terugbetaald.

De Lemster Bokking
Door de Stichting Dorpsbehoud Lemsterland wordt eens per twee jaar een onderscheiding uitgereikt aan een persoon of instelling die zich bijzonder heeft ingespannen voor het behoud van een karakteristiek en historisch dorpsgezicht in de gemeente Lemsterland.

In publicaties wordt aangekondigd wanneer er een voordracht aan het bestuur van de stichting kan worden gedaan. De onderscheiding bestaat uit een Lemster Bokking van brons ontworpen door de Lemster kunstenares Simone van der Berg.

Voorbeeld: Stichting Joodse Begraafplaats Tacozijl
Begin 1986 was de Joodse Begraafplaats te Tacozijl, twee kilometer ten westen van Lemmer, een verwaarloosd stukje grond aan het IJsselmeer. Op initiatief van enkele Lemsters is toen een stichting opgericht die erin is geslaagd met behulp van donateurs en subsidiënten de begraafplaats in ere te herstellen. Nu is het een monument dat voor voorbijgangers en betrokkenen een plaats is van rust en bezinning. Sinds 1 januari 2008 is het beheer van het monument overgegaan naar de Stichting Dorpsbehoud Lemsterland.

Info: www.dorpsbehoudlemsterland.nl

27 augustus 2008

Fryslân boppe in Sauerland
Pompeblêden wereldberoemd mede dankzij Friesche Vlag zuivel

OLPE (D) – Hovenier Thomas Kramer van Thomas Kramer Gartenbau und Landschaftsbau in Olpe aan de Biggisee, 30 km ten oosten van Köln, is een Friesland-fan. En dat laat hij zien ook, uiteraard in zijn tuin.

	Klik op foto voor vergroting

Hij mailde een foto van wapperende pompeblêden in Ferienregion Sauerland naar Sailing Point in Terherne, waar hij klant is. In het buitenland heeft men het altijd over de vlag met de rode hartjes.

Bladeren waterlelie
De Nederlandse Hartstichting heeft niets van doen met de Friese vlag. De zeven rode “hartjes” zijn bladeren van de gele plomp, een waterlelie. Deze bladeren heten in het Fries “pompeblêden”.

De vlag staat o.a. op de zuivelproducten van Friesche Vlag en de shirts van de voetbalvereniging SC Heerenveen. Ook het Friesland Holland-logo bevat de Friese vlag. Het dundoek werd door de wereldwijde aandacht van de media aan de laatste Elfsteden-schaats-tochten de bekendste provincievlag van Nederland.

De Friese vlag is in zijn huidige vorm ruim 100 jaar oud, maar al in de 11e eeuw was er een vlag met bladeren van de waterlelie.

Het college van Gedeputeerde Staten van Friesland erkende de hedendaagse vlag in 1897. Pas in 1927 werd hij voor het eerst officieel gebruikt. In 1957 werd de vlag door Provinciale Staten van Friesland vastgesteld en aan de koningin ter bevestiging aangeboden.

Omschrijving
De officiële omschrijving van de Friese vlag luidt: “Een vlag van zeven schuine banen van gelijke breedte, afwisselend kobaltblauw en wit; de middenlijn van de middelste baan beginnende boven aan de broekzijde en gaande van hoek tot hoek; de witte banen beladen met zeven scharlakenrode plompebladeren loodrecht op de as van de baan staande en geplaatst 2:3:2.”

De zeven plompebladeren symboliseren de zeven vroegmiddeleeuwse Friese "zeelanden". Het ging hier om zelfstandige landstreken langs de kust van Alkmaar (Noord-Holland) tot de Duitse rivier de Weser. Deze gingen samen in een verdedigingsverbond tegen de Noormannen.

Info: www.olpe.de
www.kramergalabau.de
www.frieslandfoods.com
www.frieschevlag.nl

19 augustus 2008

Machtige Monumenten in Fryslân (1):
Veldheer en vestingbouwer Menno van Coehoorn legde wapens neer in kerk van Wijckel

Monumentendag, zaterdag 13 september
10.00-17.00 uur, open kerk

WIJCKEL(NL) – In de hervormde kerk (1671) van het Gaasterlandse Wijckel weet een wereldberoemde generaal en vestingbouwer zich goed beschermd: Menno baron van Coehoorn (1641-1704). De zeer bezienswaardige “burchtkerk”, gebouwd tegen de van ver zichtbare 15-de eeuwse zadeldaktoren, ligt naast Van Coehoorn’s voormalige landgoed Meerestein. Dit bospark is ook een bezoek waard vanwege de zeldzame stinsenplanten.

De Hervormde Kerk van Wijckel heeft een fraai interieur. Op de voorgrond grafstenen van voorname families. Klik op foto voor vergroting	Dit imposante orgel maakt de kerk van Wijckel compleet. Klik op foto voor vergroting

Van Coehoorn werd 15 september 1641 geboren op Lettinga State in Britsum bij Leeuwarden. Zijn ouders zijn Gosewyn Coehoorn (Gosse Koehoorn, afkomstig uit Coevorden) en Aeltie Hinckema, dochter van ds. Hendericus Hinckema ab Hinckenburg van Lettinga State en Syts van Donia). In 1657 trad hij in militaire dienst, conform de familietraditie. Hij diende onder andere in het leger van stadhouder Willem III. Na zijn betrokkenheid bij de verdediging van Maastricht in 1673 en Grave in 1674 ontwikkelde hij zich tot een kritische ontwerper en bouwer van vestingwerken.

Op 3 februari 1678 trouwde officier Van Coehoorn met de jonge rijke en adellijke Magdalena van Scheltinga uit Wijckel, waardoor hij in Gaasterland diverse bezittingen verwierf. Het is niet onwaarschijnlijk dat Menno van Coehoorn in zijn eerste huwelijksjaar met zijn echtgenote op Lettinga State woonde. Magdalena schonk hem vier kinderen en kwam al in 1683 te overlijden.

De entree van de "vaste burchtkerk". Klik op foto voor vergroting	De graftombe van Menno van Coehoorn. Klik op foto voor vergroting

Het praalgraf van de Friese veldheer is geheel van marmer. Klik op foto voor vergroting

Gewilde strateeg
Hij heeft talrijke militaire successen op zijn naam staan. Mede daardoor werd hij in de adelstand verheven. In opdracht van de Staten-Generaal ontwierp hij de fortificaties van Groningen, Zwolle, Nijmegen, Grave, Breda, Willemstad en Bergen op Zoom, zijn meesterwerk. Ook plande hij diverse verdedigingslinies om de Republiek te beschermen tegen invasies, zoals de bekende IJssellinie van Arnhem tot Zwolle.

Hij was zo goed dat diverse buitenlandse machthebbers hem voor enorme bedragen wilden strikken voor de bouw van verdedigingswerken. Tsaar Peter de Grote probeerde hem in 1697 naar Rusland te halen. Maar Menno van Coehoorn bleef in Nederland. Omstreeks 1690 liet hij in Wijckel een landhuis bouwen: Meerestein. Dat werd in 1811 afgebroken. Het landgoed is sinds 1947 in handen van It Fryske Gea, mede vanwege de zeldzame stinsenflora.

Praalgraf
Generaal Van Coehoorn stierf 17 maart 1704 en werd begraven in de kerk van Wyckel. Het door Daniël Marot ontworpen en door Pieter van der Plas gebeeldhouwde marmeren praalgraf, geregeld door zijn kinderen, toont een beeltenis van de wereldberoemde Friese militair strateeg.

Info:
www.openmonumentendag.nl

3 oktober 2007

Staten en landhuizen in Zuid-Fryslân

	Tweede van links historica Rita Mulder-Radetzky. Klik op foto voor vergroting
	Bearn Bilker, voorzitter van de Stichting Staten en Stinzen, bedankt Gedeputeerde Jannewietske de Vries voor haar komst naar Epema State. De PvdA politica trok een paar uur uit om de problematiek rond het bezitten en onderhouden van adellijke huizen aan te horen. Klik op foto voor vergroting

YSBRECHTUM (NL) – Jannewietske de Vries, PvdA-gedeputeerde voor o.a. recreatie en toerisme in de provincie Fryslân, heeft 2 oktober in Epemastate in Ysbrechtum het boekje ‘Staten en landhuizen in Zuid-Fryslân’ officieel in ontvangst genomen. De brochure is geproduceerd door drs. Rita Mulder-Radetzky. Deze Hongaarse historica heeft zich in Friesland ontpopt als een zeer verdienstelijke schrijver over en beschermer van monumentale adellijke verblijven in Friesland. Zij is algemeen bestuurslid van de Stichting Staten en Stinzen, de organisatie waarmee Friesland Holland samenwerkt om kastelentochten te ontwikkelen. Friesland Holland introduceert op de Home & Holiday Show van 13 tot en met 20 oktober in Home Center Wolvega de eerste “Frisian Castle Tour” per fiets. Op de grote woon- en vakantiebeurs (55.000 m2) staat een informatiestand over de historische verblijven van de Friese elite.

Info: www.statenenstinzen.nl

4 juni 2007

Middeleeuws Sloten topattractie

SLOTEN (NL) – De Stichting Historisch Sloten kan weer terugkijken op een bijzonder druk bezocht Historisch Kijkfeest dat ieder jaar en nu voor de derde keer plaatsvond op zaterdag 2 juni. De bewoners van het stadje maken er veel werk van om de laat-middeleeuwse sfeer na te bootsen, inclusief een zes bedrijven omvattend toneelspel rondom ene Pier Lupckes uit het naburige Tjerkgaast. Die wilde vijandige Spanjaarden helpen de stad te veroveren in de geest van het paard van Troje. Het koste hem de kop.

26 april 2007

Nieuw boek van Eisma Leeuwarden:
Molenaarsverleden
2007 Jaar van de molen

De enige Friese beroepsmolenaar: de IJlster houtzager Simon Jellema. Klik op foto voor vergroting

LEEUWARDEN (NL) - Het boek Molenaarsverleden van de hand van Johan Bakker, is een nieuwe uitgave van Eisma Businessmedia b.v. in Leeuwarden. Het boek is uitgegeven ter gelegenheid van het ‘Jaar van de Molen’, waartoe het jaar 2007 is uitgeroepen. Molenaarsverleden geeft, in de vorm van veertig essays, een impressie van molen en molenaar en hun rol in de samenleving.

Molens, met name korenmolens, hebben aan de basis gestaan van diverse hedendaagse industrieën en zijn daardoor belangrijke bouwstenen voor de economische geschiedenis. Vroeger speelden korenmolenaars en hun molens een centrale rol in de voedselvoorziening in Nederland. Molenaars maalden niet alleen graan voor bakkers, maar ook voor boeren. In de molens werd de basis gelegd voor voedsel voor mens en dier. Vanuit de traditionele molen zijn diverse bedrijfstakken ontstaan die ook vandaag de dag nog aan de basis staan van onze voedselvoorziening.

De meest gefilmde en gefotografeerde molen van Friesland is de houtzaagmolen De Rat in IJlst, waar de Simon Jellema het verleden aan de praat houdt. Klik op foto voor vergroting

Het boek Molenaars-verleden bevat veertig essays van Johan Bakker. Dit is een selectie uit de ruim honderd essays die Bakker tot nu toe heeft geschreven voor De Molenaar, sinds 1898 hét vakblad voor de graanverwerkende- en diervoederindustrie. In zijn verhalen schetst Bakker wetenswaardigheden over de Nederlandse molen vanuit verschillende invalshoeken, zoals werking en techniek, het eigenlijke bedrijf, de cultuur rond de molens en de relatie tussen molen en samenleving.

Uit de essays blijkt dat het romantische, nostalgische beeld van de molenaar, dat we tegenwoordig hebben, niet berust op historische waarheid. De praktijk was heel wat weerbarstiger, met het zware sjouwwerk, de ‘onmogelijke’ werktijden, soms bij nacht en ontij, de spartaanse werkomgeving en de gevaren die de molen en het werk met zich meebrachten. Daarnaast was de molen echter ook een belangrijk sociaal ontmoetingspunt. Het was er immers een komen en gaan van klanten, boeren, bakkers en particulieren.
De auteur geeft in Molenaarsverleden op beeldende en toegankelijke wijze een impressie van de geschiedenis van de molen en het vak. Met elkaar geven de bijdragen in woord en beeld een gevarieerd zicht op het rijke molenverleden in Nederland. Daarmee is Molenaarsverleden een mooi bezit voor een ieder die hart heeft voor molens en hun betekenis in heden en verleden.

Molenaarsverleden, een kleurrijke uitgave van A5 formaat (omvang 96 pagina’s), is voor € 13,50 (exclusief verzendkosten) verkrijgbaar bij Eisma Businessmedia te Leeuwarden, j.deboer@eisma.nl. Vanaf 10 exemplaren staffelkorting op aanvraag.

Info: www.zwfriesland.nl/derat